44% van de huishoudens financieel kwetsbaar: Koningin Máxima bij lancering nationale spaarcampagne

In aanwezigheid van Hare Majesteit Koningin Máxima is vandaag op het ministerie van Financiën de nationale spaarcampagne “Betaal jezelf eerst” gelanceerd. De campagne is een initiatief van Stichting Financieel Gezond Nederland (SFGN), in samenwerking met Wijzer in geldzaken om de financiële weerbaarheid van Nederlandse huishoudens structureel te versterken. Mensen worden hierin gestimuleerd om na het ontvangst van hun salaris, direct geld opzij te zetten voor een spaarbuffer. De campagne is onderdeel van een breder programma om bestuurders, werkgevers en andere partners te betrekken bij het belang van sparen. 

Koningin Máxima zet zich als erevoorzitter van SFGN en Wijzer in geldzaken in voor een financieel gezond Nederland. Het opbouwen van een spaarbuffer draagt daaraan bij. Volgens De Nederlandsche Bank beschikken huishoudens gezamenlijk over ruim €600 miljard op betaal- en spaarrekeningen. Tegelijkertijd heeft 1 op de 5 huishoudens minder dan €1.000 buffer. Voor deze groep kan een onverwachte uitgave direct leiden tot financiële problemen, schulden en langdurige stress. Dit laat zien: er ligt een grote maatschappelijke opgave, én potentie, om financiële veerkracht structureel te versterken. Onlangs nog deed de AFM de oproep om een buffer op te bouwen tegen geopolitieke onzekerheid.

De spaarcampagne, die voor de zomer start bij ING, de Rabobank, ABN AMRO en de ASN Bank, bereikt het overgrote deel van de Nederlandse huishoudens met de boodschap: “Betaal jezelf eerst.” Door sparen automatisch en eenvoudig te maken, moet het voor huishoudens die nu geen buffer hebben, maar hier wel de financiële ruimte voor hebben, vanzelfsprekend worden om een vast bedrag opzij te leggen na ontvangst van het salaris. De bij SFGN aangesloten werkgevers brengen actief deze campagne onder de aandacht bij hun werknemers. 

Tijdens de bijeenkomst werden ook de nieuwste inzichten over de financiële gezondheid van Nederlandse huishoudens gepresenteerd uit het jaarlijkse onderzoek van Deloitte, het Nibud, Tilburg University en Universiteit Leiden. Daaruit blijkt dat ondanks een lichte verbetering, nog steeds 44% van de huishoudens financieel kwetsbaar of ongezond is, tegenover 47% in 2024. 

De verschillen tussen groepen zijn aanzienlijk. Zo blijft de kloof tussen mannen en vrouwen groot: 36% van de mannen is financieel gezond, tegenover 29% van de vrouwen. Mannen hebben vaker hogere inkomens en meer buffers, terwijl vrouwen vaker in deeltijd werken en daardoor minder financiële ruimte hebben.

Het onderzoek laat ook zien dat het gebruik van achteraf betalen sterk groeit, vooral onder jongeren. Mensen die hiervan gebruik maken zijn vaker financieel kwetsbaar, hebben vaker schulden en minder vaak financiële buffers. Hun focus ligt vooral op korte termijn uitgaven in plaats van ook vooruitkijken naar toekomstige financiële verplichtingen. Dit vergroot het risico op financiële problemen.

Uit de Nationale Monitor Geldzorgen van Wijzer in geldzaken blijkt verder dat 27% van de huishoudens van loonstrook naar loonstrook leeft omdat deze groep minder dan één maandsalaris achter de hand heeft om tegenvallers op te vangen. Opvallend is dat ook huishoudens met hogere inkomens moeite hebben om een spaarbuffer op te bouwen. 

Gedrag speelt hierin een cruciale rol, zo blijkt uit aanvullende panelexperimenten. Het ontbreken van een spaargewoonte en de focus op directe bestedingen maken dat beschikbare financiële ruimte om een buffer op te bouwen niet wordt benut. Tegelijkertijd laten deze experimenten zien dat eenvoudige interventies effectief zijn, bijvoorbeeld de boodschap “begin gewoon” om automatisch sparen te stimuleren. Van de deelnemers aan het panel, bleek 9% door dit soort boodschappen meer bereid te zijn om automatisch sparen in te stellen. 

Neurobiologe Brankele Frank legde tijdens de bijeenkomst tevens uit hoe ons brein werkt als het gaat om geldkeuzes en wat kan helpen om de keuze voor sparen te stimuleren.