Te veel mensen in Nederland hebben betaalachterstanden, kampen met problematische schulden en/of leven in armoede. Nog te vaak zien we dat de wijze waarop betaling en schulden geïnd worden de problemen niet kleiner, maar groter en complexer maken. Wij laten zien dat het ook anders kan. Een niet of minder sociale werkwijze leidt vaak tot snel oplopende kosten die nog moeilijker inbaar zijn en onnodige (problematische) schulden als gevolg hebben. Met de nodige negatieve gevolgen van dien, voor het individu (stress en problemen die doorwerken in het hele leven), voor de samenleving (hoge kosten schuldhulpverlening, ziekteverzuim, maatschappelijke voorzieningen), en voor schuldeisers zelf (kosten afschrijven). Sociaal Incasseren helpt door een mensgerichte benadering, die schulden voorkomt of op een duurzame manier oplost. Uitgaand van vertrouwen in elkaar. Als schuldeisers slaan we de handen ineen om ons steentje bij te dragen aan een financieel gezond Nederland. Zo willen wij bijdragen aan een land waarin schulden niet onnodig groter, maar juist kleiner worden.
Als alle schuldeisers in Nederland per direct volledig zouden overgaan tot een sociaal incassobeleid, dan zou dat op jaarbasis €260 tot €390 miljoen aan maatschappelijke meerwaarde opleveren. Individuele klanten en burgers raken bovendien minder verstrikt in schulden en ervaren minder gezondheidsproblemen, zoals stress. Dit blijkt uit onderzoek van Rebel in opdracht van Stichting SchuldenlabNL (nu: SFGN) en de Nederlandse Vereniging van Banken. Sociaal incasseren levert voor schuldeisers en de samenleving een hoog rendement op, maar nog lang niet alle partijen hebben deze werkwijze omarmd. Lees hier meer over het onderzoek.
Het Afsprakenkader: een gezamenlijke norm voor Sociaal Incasseren
Schuldeisers slaan daarom de handen ineen voor een sociale wijze van incasseren om bij te dragen aan de financiële gezondheid van iedereen in Nederland door betaalachterstanden en schulden te voorkomen. Een groot aantal publieke en private organisaties is al overgestapt op sociaal incasseren. Hiervoor ondertekenden zij het afsprakenkader dat op 25 maart officieel is gelanceerd. Met het Afsprakenkader willen de deelnemende partijen een stap zetten om de ambities van Sociaal Incasseren om te zetten in acties van woord en daad. Dit doen we door onze ambities zoveel als mogelijk om te zetten in acties. Door elkaar te inspireren, verantwoordelijkheid te nemen en door met elkaar te leren en innoveren. Sociaal incasseren kenmerkt zich onder meer door vroegtijdig en persoonlijk contact met klanten, betalingsregelingen op maat, het zo laag mogelijk houden van incassokosten en het doorverwijzen van mensen in een kwetsbare positie naar de juiste ondersteuning. Partijen erkennen dat er veel verschillende invullingen zijn van Sociaal Incasseren en dat het van belang is om met elkaar de ambitie scherp te hebben. Daarom is in het afsprakenkader vastgelegd wat we onder Sociaal Incasseren verstaan: Sociaal Incasseren kent zeven onderdelen (zie afbeelding). Per onderdeel zijn gezamenlijke ambities uitgewerkt (hoofdstuk 3) en hele concrete uitgangspunten (hoofdstuk 4). Die uitgangspunten geven organisaties vorm in hun eigen organisatie.
Nieuwe stap in landelijke norm Sociaal Incasseren: Het Afsprakenkader Sociaal Incasseren en een drietal certificeringen werken vanaf nu samen
Het Afsprakenkader Sociaal Incasseren en twee certificeringen en een kwaliteitskader werken vanaf mei 2026 samen. Met deze samenwerking zetten we een belangrijke stap richting één duidelijke norm voor sociaal incasseren in Nederland. Het gaat om de Gbo-certificering voor schuldeisers, de SRCM-certificering voor incassopartijen en deurwaarders en het Protocol Betalingsachterstanden van het Verbond van Verzekeraars. Deze partijen delen dezelfde ambitie: sociaal incasseren als standaard in de praktijk.
Het Afsprakenkader bundelt initiatieven rond Sociaal Incasseren
Het Afsprakenkader beoogt nadrukkelijk verschillende initiatieven rond sociaal incasseren samen te brengen. Onderdeel daarvan is samenwerking met certificeringen of kwaliteitskaders die dezelfde doelen beogen en die transparant en onpartijdig werken. Met deze samenwerking:
- Verbreden we het draagvlak voor Sociaal Incasseren als landelijk norm
- Geven we inzicht in de vrijstellingen die certificeringen en audits geven voor het Afsprakenkader en beperken we de administratieve lasten voor partijen.
- Bieden we transparantie over verschillen en overeenkomsten tussen het Afsprakenkader en de afzonderlijke certificeringen en kwaliteitskaders.
- Bundelen we kennis en ervaring over sociaal incasseren.
De betrokken certificeringen hebben in de afgelopen periode op basis van het Afsprakenkader hun normen en criteria aangescherpt. De komende tijd blijven we van elkaar leren.
Audit geeft vrijstelling voor onderdelen van het Implementatieplan
Concreet betekent dit dat als een organisatie (aspirant) deelnemer is van het Afsprakenkader en aan de normen van de certificeringen of het toetsprotocol voldoet, dat de Monitoringscommissie de audit erkent als (onderdeel) van het implementatieplan. Daar waar de audit laat zien dat een organisatie aan een uitgangspunt uit het afsprakenkader voldoet, hoeft een organisatie dat niet nogmaals in het implementatieplan op te nemen. Het feit dat een onpartijdige externe partij dit heeft beoordeeld is, laat zien dat de organisatie zichzelf kritisch onder de loep durft te nemen en sociaal incasseren implementeert.
Per certificering/protocol en per norm is een vergelijking waarin staat voor welke uitgangspunten van het Afsprakenkader een vrijstelling geldt. Een eventuele vrijstelling binnen het implementatieplan geldt alleen als:
a) De (aspirant)deelnemer voor dat criteria aantoonbaar positief getoetst is in de audit;
b) Het auditrapport of een vergelijkbaar bewijsstuk wordt meegestuurd.
Afsprakenkader is bewust selectief in samenwerking met keurmerken
Het Afsprakenkader werkt uitsluitend samen met certificeringen en kwaliteitskaders die[1]:
- Geen winstoogmerk hebben en sociaal incasseren als maatschappelijke ambitie nastreven. De organisatie die de certificering of kwaliteitskader verstrekt heeft geen winstoogmerk en heeft als expliciete ambitie het bevorderen van sociaal incasseren.
- Transparantie van normen. De gehanteerde criteria en normen zijn vrij toegankelijk voor iedereen die daarin geïnteresseerd is. Zo is voor iedereen in de samenleving inzichtelijk wat verwacht mag worden van gecertificeerden of leden en kan een vergelijking met het Afsprakenkader door iedereen worden geverifieerd.
- Onpartijdige beoordeling. Er is een onpartijdig en transparant proces voor de beoordeling van organisaties, zonder belangenverstrengeling. Dat betekent dat er altijd een onafhankelijke commissie of externe toetser de audit uitvoert zonder (financiële) belangenverstrengeling. De procedure die dit waarborgt wordt door de certificeerder/kwaliteitskader gedeeld met het Afsprakenkader.
[1] Precieze informatie over de werkwijze van de keurmerken/certificeringen is te vinden op de websites van GBO , SRCM en de Stichting Toetsing Verzekeraars
Stuurgroep, Rapporteur en Monitoringscommissie zien toe op uitbreiding en naleving van het Afsprakenkader
Met dit Afsprakenkader zetten de deelnemende partijen een stap om van Sociaal Incasseren de norm te maken, in woord en daad. Dat betekent ook dat we elkaar scherp houden op dat we doen wat we zeggen. Om dat te borgen is er een Stuurgroep die het Afsprakenkader beheert en zich inspant om het aantal aangesloten partijen zo groot mogelijk te maken. Daarnaast is er de onafhankelijke Monitoringscommissie, voorgezeten door de Rapporteur Sociaal Incasseren. De rol van de Rapporteur is die van ambassadeur, visionair en verslaglegger tegelijk. De Monitoringscommissie, onder leiding van de Rapporteur, gaat de dialoog aan met deelnemende partijen op basis van de ingediende implementatieplannen. Bij acceptatie van het implementatieplan wordt een aspirant deelnemer formeel deelnemer. En de rapporteur rapporteert over de voortgang van Sociaal Incasseren in Nederland en doet waar nodig voorstellen om het Afsprakenkader aan te passen of aan te vullen.
Wie doen er al mee?
Meld je aan als aspirant deelnemer
Sluit je ook aan bij het Afsprakenkader. En draag bij aan een financieel gezond Nederland. Voor meer informatie en aanmelden, neem contact op met het programmateam. Mail naar aksi@rebelgroup.com
Op dit moment wordt het project mede mogelijk gemaakt door de Rabobank en de Goldschmeding Foundation.
Daarnaast is er een publiek-privaat samenwerkingsprogramma getekend waarbij de Rijksoverheid en private partijen samenwerken op het gebied van Sociaal Incasseren.